Môi khô nứt nẻ mùa đông: chăm sao cho hết bong tróc

Muốn môi hết khô nứt khi trời chuyển hanh, bạn cần làm ba việc cùng lúc: bỏ thói quen liếm và bóc môi, đổi sang son dưỡng không chứa chất gây kích ứng như menthol hay long não, và khóa ẩm bằng một lớp sáp dày như vaseline trước khi ngủ. Phần lớn trường hợp đỡ rõ sau vài ngày. Nếu chăm đúng cách hai đến ba tuần mà môi vẫn bong, rát hoặc nứt ở khóe, đó là lúc nên đi khám da liễu vì nguyên nhân có thể không chỉ là thời tiết.

Vì sao môi nẻ nhanh hơn da mặt khi gió mùa về

Môi có lớp sừng mỏng, gần như không có tuyến bã nhờn nên không tự tạo được màng dầu bảo vệ như vùng trán hay cánh mũi. Khi không khí miền Bắc chuyển hanh, gió mùa đông bắc thổi mạnh và độ ẩm giảm, nước trên bề mặt môi bay hơi rất nhanh. Người ngồi lâu trong phòng điều hòa hoặc ngủ há miệng còn mất nước thêm qua đường thở.

Thói quen đưa lưỡi liếm môi cho đỡ khô là thủ phạm hay gặp nhất. Nước bọt làm môi ướt trong chốc lát, rồi bay hơi và kéo theo phần ẩm còn lại, khiến môi khô hơn trước. Enzym tiêu hóa trong nước bọt cũng có thể gây kích ứng vùng da quanh miệng, tạo viền đỏ, ngứa mà nhiều người nhầm là dị ứng son.

Đọc bảng thành phần son dưỡng trước khi mua

Nhiều thỏi son dưỡng bán chạy tạo cảm giác mát lạnh tức thì nhờ tinh dầu bạc hà hoặc long não. Cảm giác dễ chịu đó lại là dấu hiệu môi đang bị kích thích. Theo hướng dẫn chăm môi nứt nẻ của Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD), khi môi đang nẻ nên tạm tránh các thành phần sau:

• Long não (camphor), khuynh diệp (eucalyptus), menthol.
• Hương liệu và chất tạo vị như quế, cam chanh, bạc hà, peppermint.
• Lanolin, phenol, propyl gallate, axit salicylic.
• Hai màng lọc chống nắng octinoxate và oxybenzone.

Ngược lại, nhóm thành phần giúp môi lành gồm petrolatum (vaseline trắng), dầu khoáng, dimethicone, ceramide, bơ hạt mỡ (shea butter), dầu thầu dầu và dầu hạt gai dầu. Nếu cần son có chống nắng để đi ngoài trời, chọn loại dùng kẽm oxit hoặc titan oxit, chỉ số SPF từ 30 trở lên. AAD lưu ý thêm: sản phẩm nào bôi lên thấy châm chích, nóng hoặc tê rần thì ngừng ngay, vì môi đang phản ứng với nó.

Bảng trên tóm tắt danh sách của AAD. Nếu bạn đang dùng son dưỡng có màu, có thể tham khảo thêm bài review son dưỡng có màu AOU Glowy Tint Balm rồi đối chiếu bảng thành phần của nó với hai cột trên.

Lịch chăm môi trong ngày cho người đi làm

Buổi sáng

Sau khi rửa mặt, thấm khô môi bằng khăn mềm rồi thoa ngay một lớp son dưỡng không mùi. Nếu đi xe máy, ra đường nhiều, dùng loại có SPF. Tia UV vẫn có mặt trong ngày đông nhiều mây, và nắng là một trong các nguyên nhân gây viêm môi ánh nắng kéo dài.

Trong giờ làm

Để một thỏi son dưỡng trên bàn và thoa lại khi thấy môi căng. Khi ở ngoài trời, AAD khuyên bôi lại khoảng hai giờ một lần. Uống nước đều trong ngày, vì mùa lạnh nhiều người ít khát nên uống ít hơn hẳn mùa hè. Không ngậm kẹp giấy, nắp bút hay đồ trang sức kim loại giữa hai môi.

Buổi tối

Đây là lúc môi phục hồi tốt nhất. Thoa một lớp vaseline trắng dày hơn bình thường trước khi ngủ, đặc biệt khi môi đã nứt chảy máu. Dạng sáp mỡ (ointment) giữ nước lâu hơn dạng sáp thỏi hay dầu lỏng. Nếu bạn hay ngủ há miệng vì nghẹt mũi, đặt một máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ sẽ giúp ích cho cả môi lẫn da mặt.

Có nên tẩy da chết môi khi đang bong vảy?

Nhiều video làm đẹp hướng dẫn chà môi bằng đường hoặc bàn chải để lớp son lên mịn. Với môi đang nứt, việc này làm vết nứt sâu thêm và dễ chảy máu. Lớp vảy bong sẽ tự rời ra khi bên dưới đã lành, miễn là bạn giữ ẩm liên tục. Cũng đừng dùng tay hay răng bóc vảy, vì mỗi lần bóc là một lần tạo vết thương hở mới.

Khi môi đã lành, nếu muốn lớp son màu bám đẹp hơn, bạn có thể đắp một lớp son dưỡng dày khoảng mười phút rồi lau nhẹ bằng khăn ướt mềm. Cách này đủ làm mềm phần da thừa mà không cần hạt chà.

Son màu, son lì và chuyện môi khô kéo dài

Mùa cưới, tiệc tất niên đến gần là lúc son lì lâu trôi được dùng nhiều. Kết cấu lì thường chứa ít dầu, nhiều chất tạo màng, nên tạo cảm giác khô sau vài giờ. Để hạn chế, hãy thoa son dưỡng mỏng trước khi tô son màu khoảng năm phút, tẩy trang môi bằng dầu hoặc nước tẩy trang dịu nhẹ vào cuối ngày, và tránh dùng chung son với người khác.

Nếu môi chỉ nẻ ở những hôm dùng một thỏi son cụ thể, hãy tạm ngừng nó một tuần. Tổng quan về viêm môi trên trang DermNet xếp phản ứng với son môi và sản phẩm dưỡng môi vào nhóm nguyên nhân dị ứng hoặc kích ứng tiếp xúc, tức là có thể chữa dứt khi tìm ra đúng sản phẩm gây ra.

Khi nào môi khô không còn là chuyện thời tiết

DermNet liệt kê nhiều nguyên nhân gây viêm môi ngoài khí hậu: nhiễm herpes, viêm khóe miệng có thể liên quan nấm candida, viêm môi do ánh nắng, tác dụng phụ của thuốc trị mụn isotretinoin, thiếu sắt hoặc thiếu vitamin nhóm B. AAD cũng nhắc đến viêm môi ánh nắng (actinic cheilitis) như một tình trạng tiền ung thư, biểu hiện bằng môi khô, đóng vảy dai dẳng, hay gặp ở môi dưới của người làm việc ngoài trời nhiều năm.

Nên đi khám da liễu khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Đã chăm đúng cách hai đến ba tuần mà môi không cải thiện.
• Nứt, loét ở hai khóe miệng kéo dài, có viền trắng hoặc đỏ.
• Có mụn nước thành chùm, đau rát trước khi nổi.
• Một mảng vảy cứng ở môi dưới bong ra rồi lại mọc lại ở cùng vị trí.
• Môi sưng nề kèm ngứa sau khi dùng sản phẩm mới.

Người đang uống thuốc trị mụn theo đơn hay gặp khô môi rõ rệt; đừng tự ngừng thuốc mà hãy hỏi lại bác sĩ đã kê để được hướng dẫn dưỡng môi phù hợp.

Một vài thói quen nhỏ cho cả mùa hanh

Môi khô thường đi kèm da mặt và da tay khô. Bạn có thể kết hợp chăm môi với quy trình cấp ẩm cho mặt, chẳng hạn chọn một serum cấp ẩm cho da khô mùa đông và thoa kem khóa ẩm ngay sau đó. Tắm nước ấm vừa phải thay vì nước quá nóng, quàng khăn che miệng khi đi xe trong gió lạnh, và để cốc nước ở nơi dễ thấy để nhắc mình uống. Những việc nhỏ này cộng lại giúp đôi môi qua mùa đông mà không phải đánh vật với lớp vảy mỗi sáng.