Nhuộm tóc đón Tết: thử dị ứng PPD trước khi lên màu mới

Trước khi nhuộm tóc đón Tết, việc quan trọng nhất là thử dị ứng thuốc nhuộm ít nhất 48 giờ trước, kể cả khi bạn đã từng nhuộm mà không sao. Phần lớn thuốc nhuộm vĩnh viễn và một số loại bán vĩnh viễn chứa para-phenylenediamine (PPD), chất có thể gây ngứa, rát, nổi mụn nước ở da đầu và mặt; phản ứng có khi xuất hiện muộn tới 72 giờ. Nếu sưng môi, lưỡi, họng hoặc khó thở, đó là cấp cứu, cần đến cơ sở y tế ngay.

Mùa nhuộm tóc cao điểm và vì sao rủi ro tăng

Từ cuối tháng mười một đến sát Tết Nguyên đán là lúc các tiệm tóc đông khách nhất trong năm. Nhiều người nhuộm lần đầu để đổi diện mạo, người lớn tuổi phủ bạc trước khi về quê, người trẻ thử màu sáng theo trào lưu. Lịch tiệm kín khiến bước thử dị ứng hay bị bỏ qua, khách cũng ngại quay lại hai lần.

Báo chí trong nước nhiều năm qua đã ghi nhận các ca phải điều trị vì nhuộm tóc. VnExpress tháng 8/2023 thuật lại hai trường hợp được bác sĩ Khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM chẩn đoán viêm da tiếp xúc nghi do thuốc nhuộm: một người tự nhuộm phủ bạc bằng sản phẩm quảng cáo là thảo dược, một người nhuộm ở tiệm và bị nóng rát, phù nề, mụn nước ở da đầu.

PPD là gì và ai dễ phản ứng

PPD giúp màu nhuộm lên đậm, bền và tự nhiên, nhất là các tông nâu đen. Theo trang về phản ứng thuốc nhuộm tóc của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), PPD có thể gây kích ứng da hoặc phản ứng dị ứng. Biểu hiện thường gặp gồm châm chích, nóng rát, phát ban ngứa, da khô đau và mụn nước; triệu chứng có thể mất tới 72 giờ mới xuất hiện và khó nhận ra hơn trên da sẫm màu.

NHS lưu ý thêm một yếu tố ít người biết: hình xăm henna đen chứa hàm lượng PPD cao. Ai từng vẽ henna đen, ví dụ khi đi du lịch, có nguy cơ cao hơn bị phản ứng với các sản phẩm chứa PPD, trong đó có thuốc nhuộm tóc.

Dị ứng có thể hình thành sau nhiều lần tiếp xúc. Vì thế, câu "năm nào tôi cũng nhuộm loại này" không phải là bảo đảm. FDA Hoa Kỳ khuyên thử trên da trước mỗi lần dùng, vì phản ứng có thể xảy ra dù trước đó bạn đã nhuộm mà không gặp vấn đề.

Cách thử trước 48 giờ

1. Đọc hướng dẫn trên hộp thuốc nhuộm, mỗi hãng có cách thử riêng.
2. Làm theo hướng dẫn: thường là chấm một lượng nhỏ hỗn hợp đã pha lên da sau tai hoặc khuỷu tay, để khô và không rửa.
3. NHS khuyên thử thêm trên một lọn tóc ít nhất 48 giờ trước khi nhuộm để xem màu và độ hư tổn.
4. Theo dõi trong 48 giờ, và tiếp tục để ý thêm một ngày nữa vì phản ứng có thể muộn.
5. Nếu đỏ, ngứa, rát, sưng ở vùng thử: không nhuộm và hỏi bác sĩ da liễu. Nếu thấy mệt, khó chịu sau khi thử, cũng dừng lại.

Khi đi tiệm, hãy chủ động hẹn trước hai ngày để thử. Tiệm làm việc chuyên nghiệp sẽ không coi đó là phiền toái.

Những lưu ý khi nhuộm

• Da đầu phải lành: FDA khuyên không nhuộm khi da đầu đang kích ứng, cháy nắng hoặc có tổn thương. Chờ ít nhất 14 ngày sau khi tẩy, duỗi hoặc uốn tóc.
• Không nhuộm lông mày, lông mi: nhãn thuốc nhuộm tóc cảnh báo không dùng cho vùng này vì có thể gây mù.
• Đúng thời gian: không để thuốc lâu hơn hướng dẫn với hy vọng màu lên đẹp hơn; dùng đồng hồ hẹn giờ.
• Đeo găng tay khi tự nhuộm và xả sạch da đầu sau khi nhuộm.
• Không trộn nhiều loại thuốc: các bác sĩ trong bài VnExpress nói trên khuyên không trộn thuốc nhuộm khác nhau và chỉ nên nhuộm sáng hoặc tối hơn màu tự nhiên khoảng 3 tông, vì làm sáng nhiều cần nhiều peroxide hơn, tóc hư nhiều hơn.

Thuốc nhuộm thảo dược có an toàn hơn?

Nhiều sản phẩm phủ bạc quảng cáo là thảo dược, không hóa chất. Trường hợp trong bài VnExpress chính là người dùng loại quảng cáo như vậy. Một sản phẩm có thể chứa chiết xuất thực vật nhưng vẫn dùng PPD hoặc các chất nhuộm oxy hóa khác để lên màu. Hãy đọc bảng thành phần, tìm các tên như p-phenylenediamine, toluene-2,5-diamine, và vẫn thử dị ứng như với thuốc nhuộm thông thường.

Khi có phản ứng: làm gì

NHS hướng dẫn: nếu thấy phản ứng, gội sạch tóc và da đầu ngay bằng dầu gội dịu nhẹ. Với triệu chứng nhẹ, dược sĩ có thể tư vấn kem làm dịu dạng mỡ hoặc thuốc kháng histamine. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần, cần đi khám để bác sĩ đánh giá và chỉ định thuốc phù hợp.

Gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay nếu có: sưng đột ngột ở môi, miệng, họng hoặc lưỡi; thở nhanh, khó thở; cổ họng thắt lại, khó nuốt; da, môi tái xanh hay xám; lú lẫn, chóng mặt, ngất. Không tự lái xe đi cấp cứu trong tình trạng này.

Lên lịch nhuộm hợp lý trước Tết

Đừng dồn việc nhuộm vào vài ngày cuối năm. Nếu nhuộm sớm khoảng ba đến bốn tuần trước Tết, bạn còn thời gian thử dị ứng, xử lý nếu có phản ứng và chỉnh màu nếu không ưng. Tóc ra chân nhanh có thể dặm chân sát Tết, thay vì nhuộm toàn bộ hai lần. Người định vừa uốn vừa nhuộm nên nhớ mốc 14 ngày giữa hai lần dùng hóa chất mà FDA khuyến nghị, nên cần sắp lịch còn sớm hơn. Hẹn tiệm từ giữa tháng cũng giúp tránh cảnh chờ đợi, làm vội vào những ngày tiệm quá tải.

Chăm tóc và da đầu sau nhuộm

Tóc vừa nhuộm thường khô và dễ phai hơn. Gội bằng nước ấm thay vì nước nóng, dùng dầu gội dịu nhẹ và dầu xả. Hạn chế sấy, uốn nhiệt cao trong một đến hai tuần đầu. Ra ngoài nắng nhiều, đội mũ rộng vành để bảo vệ cả da đầu và màu tóc. Nếu bạn quan tâm đến dầu dưỡng và sản phẩm chăm sóc tóc sau hóa chất, bài chăm sóc tóc với dòng Davines OI có thể là một gợi ý tham khảo.

Chọn tiệm tóc cũng là một phần của an toàn. Ưu tiên nơi dùng sản phẩm có nhãn mác rõ ràng, sẵn sàng cho bạn xem hộp thuốc và hẹn thử dị ứng. Bài cảnh giác chiêu trò khi làm đẹp có vài dấu hiệu giúp bạn nhận ra những gói dịch vụ đáng ngờ.